In 2009 liep Jan Dokter van de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam naar het voormalig kamp Westerbork, ter nagedachtenis aan zijn in de oorlog weggevoerde en vermoorde familieleden. Zijn initiatief is door het Herinneringscentrum Kamp Westerbork en de KNBLO Wandelsportorganisatie Nederland vertaald in het Westerborkpad: een wandel- en bezinningsroute van de Hollandsche Schouwburg naar het terrein van kamp Westerbork, in het spoor van de jodenvervolging.

Op 24 januari 2012 werd het Westerborkpad gepresenteerd in de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam, voorafgaand aan de Holocaust Memorial Day. De presentatie van het Westerborkpad in deze periode markeerde het bezinningskarakter van de lange-afstandswandeling. De wandeling leidt langs sporen van de jodenvervolging in de vorm van monumenten, voormalige verzamelplaatsen, woningen waar onderduikers werden verborgen, locaties van joodse werkkampen en andere herinneringen in het landschap.

In samenwerking met het Kenniscentrum Groen en Handicap is getracht de 325 kilometer lange route zoveel mogelijk toegankelijk te maken voor minder validen. Het Westerborkpad wordt beschreven in een wandelgids en op de website die media januari beschikbaar zal zijn.

Regisseur Rudolf van den Berg is op 12 februari 2012 te gast in de Hollandsche Schouwburg. Hij geeft een lezing over zijn speelfilm SÜSKIND die momenteel in de Nederlandse bioscopen te zien is.
 
SÜSKIND vertelt het waargebeurde verhaal van Walter Süskind, die vanuit zijn invloedrijke positie in de Joodsche Raad en in samenwerking met het Amsterdamse studentenverzet honderden joodse kinderen voor deportatie wist te behoeden. Het scenario van SÜSKIND is geschreven door Rudolf van den Berg in samenwerking met de gerenommeerde scenarioschrijver Chris Mitchell.
 
Over Rudolf van den Berg
Van den Berg maakt al meer dan dertig jaar speelfilms en documentaires. Zijn film TIRZA, naar het boek van Arnon Grunberg, ging in 2010 in première. Eerder verfilmde hij Zoeken naar Eileen, Bastille (Leon de Winter) en De Avonden (Gerard Reve). Na een aantal Engelstalige producties, keerde hij met deze boekverfilming terug naar de Nederlandstalige speelfilm. Hij ontving al drie Gouden Kalveren voor zijn regie en voegde daar met TIRZA nog een aan toe. SÜSKIND is zijn negende speelfilm.

Toegang: € 5,00
Reserveren: E evenementen (op vrijdag 10 en zaterdag 11 februari bellen naar 020 5 310 310)
Locatie: Hollandsche Schouwburg

De Hollandsche Schouwburg, waar Walter Süskind werkte en in verzet kwam, toont uniek materiaal rondom zijn persoon zoals familiefoto's en onlangs verworven objecten. Ook wordt een wandeling aangeboden langs historisch belangwekkende plekken in de buurt, waaronder het woonhuis van Süskind.

Foto Rudolf van den Berg: © Bart Koetsier

Op 27 januari 2012 is het Holocaust Memorial Day. Op deze dag worden wereldwijd de slachtoffers herdacht van de Holocaust en andere genociden. In de week van 23 januari t/m 4 februari 2012 worden er activiteiten georganiseerd in verschillende steden door het hele land. Dit jaar is het thema van de Holocaust Memorial Week 'Spreek, en laat horen'.

De deelnemende organisaties hebben een gezamenlijke doelstelling: jongeren tussen de 15 en 25 jaar te leren over de Holocaust en andere genociden. De bewustwording hiervan draagt bij aan de waakzaamheid voor opkomende rassenhaat, discriminatie en antisemitisme en moet de jeugd waarschuwen voor de enorme gevolgen daarvan.

Jaarlijks vindt op de laatste zondag van januari de Holocaust Herdenking / Auschwitz Herdenking plaats bij het Nationaal Auschwitz Monument in het Wertheimpark in Amsterdam. Met deze herdenking wordt de bevrijding van het concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau, op 27 januari 1945, herdacht. Tijdens de plechtigheid wordt een korte toespraak gehouden en een rabbijn spreekt het Jizkor en Kaddisj uit. Tussendoor is er een muzikale bijdrage door Sinti en Roma. Hierna volgt het leggen van kransen en bloemen bij het monument.

In de Hollandsche Schouwburg werd op 24 januari 2012 het Westerborkpad gepresenteerd, een 325 kilometer lange wandelroute langs het traject dat gedeporteerde joden moesten afleggen tussen Amsterdam en Kamp Westerbork.

Klik hier voor actuele informatie over de Holocaust Memorial Day.

Op donderdag 19 januari 2012 zal SÜSKIND in de bioscopen worden uitgebracht. De op waarheid gebaseerde film van Rudolf van den Berg speelt zich af in 1942. In het bezette Amsterdam zet de joodse Walter Süskind zijn leven op het spel door als hoofd van het joodse personeel van de Hollandsche Schouwburg honderden joodse kinderen te behoeden voor transport naar de concentratiekampen. In Süskind spelen o.a. Jeroen Spitzenberger, Nyncke Beekhuyzen, Karl Markovics, Katja Herbers, Nasrdin Dchar en Tygo Gernandt.

De muziek in de film is gecomponeerd door Bob Zimmerman en Nando Eweg. Janine Jansen heeft een soloviool-partij opgenomen voor de Nederlandse speelfilm. Het muziekstuk, getiteld 'Zomer 1945', is aan het eind van de film te horen. Het bijzondere stuk voor orkest en viool werd speciaal geschreven voor de beroemde violiste.

In januari liggen ook twee SÜSKIND-boeken in de winkel. Alex van Galen (Duivelssonate) schreef een roman vrij naar het scenario, uitgeven door De Arbeiderspers. Van Mark Schellekens, die eerder afstudeerde als historicus op het leven van Walter Süskind, verschijnt een biografie, uitgegeven door Athenaeum-Polak&VanGennep.

Presentatie in de Hollandsche Schouwburg

De Hollandsche Schouwburg, de plek waar Walter Süskind werkte en in verzet kwam, stelt uniek materiaal tentoon rondom zijn persoon, zoals familiefoto's en onlangs verworven objecten. Ook wordt een wandeling aangeboden langs belangrijke plekken in de buurt, waaronder het woonhuis van Süskind.

www.suskinddefilm.nl

'Tell me the story of your name' is the starting point of this documentary by psychoanalyst Celine Masson. Ashkenazi Jews tell about their last name, changed by themselves or by their parents. A different name was often adopted because of shame, fear of anti-Semitism and rejection.

This documentary is screened during the exhibition My name is Cohen, on show until 11 March 2012.

Location: JHM Auditorium.
Admission: Free entrance with museum ticket.
More information: T +31 (0)20 5 310 378 or E events.

On 22 January 2012 the Winter Plantage takes place: A collaborative programme by 17 cultural institutions in the centre-east Plantage neighbourhood. Discover the Plantage, an oasis in Amsterdam's inner city!

In the Portuguese Synagogue, visitors can join a guided tour in the treasure chambers. You will be able to view the ritual objects made of gold, silver, copper, and valuable textiles.

'Vertel me het verhaal van je naam' is het uitgangspunt van deze documentaire van psychoanalytica Celine Masson. Aan de hand van deze vraag vertellen Asjkenazische joden over hun - door henzelf of door hun ouders - veranderde achternaam.
Vaak werd een andere naam aangenomen met het idee beter te kunnen integreren, of uit schaamte of angst voor antisemitisme en afwijzing. Na afloop staat er soep klaar in het JHM Museumcafé!

Locatie: JHM Auditorium, aanmelden bij de kassa.
Toegang: Gratis op vertoon van JHM entreebewijs. De soep is niet inbegrepen.
Meer informatie: T (020) 5 310 378 of E evenementen.

Op 22 januari 2012 vindt de Plantage Zondag plaats. Verschillende culturele instellingen in de Plantagebuurt bieden op deze dag een speciaal aanbod aan cultuur, theater, geschiedenis, natuur en wetenschap.

In de Portugese Synagoge kunt u tijdens een rondleiding door de pas geopende schatkamers uitleg krijgen over de unieke collecties ceremoniële objecten van zilver, goud, brokaat en zijde die nu voor het eerst te zien zijn.

Klara Smeets heeft het oorlogsdagboek van Klaartje de Zwarte bewerkt tot een theatermonoloog in samenwerking met Stichting Droomproducties en het herinneringscentrum. 'Klaartje is begonnen waar Anne Frank moest ophouden, bij de deportatie' zei Ad van Liempt, eindredacteur van tv-serie 'De Oorlog' eerder over het dagboek.

De 32-jarige joodse Klaartje de Zwarte-Walvisch (1911-1943) werd in maart 1943 met haar man Joseph in Amsterdam opgepakt. Vanaf die dag hield zij een dagboek bij, dat van grote historische waarde bleek te zijn door de gedetailleerde en rauwe beschrijvingen van de Hollandsche Schouwburg, kamp Vught en kamp Westerbork. Op 4 juli 1943 eindigen haar dagboekaantekeningen en nog geen twee weken later wordt zij in Sobibor vermoord. In november 2009 werd de identiteit van Klaartje ontdekt. Onder de titel 'Alles ging aan flarden' heeft Uitgeverij Balans het dagboek uitgegeven. De voorstelling ging op 15 april 2011 in première.

In 'Alles gaat aan flarden' deelt 'Klaartje' haar bevindingen met het publiek. 'Ik hoop vurig dat alles wat ik hierin heb geschreven nog eens de buitenwereld zal bereiken', schreef Klaartje de Zwarte-Walvisch in 1943. Met deze voorstelling willen we tegemoet komen aan Klaartjes wens om haar verhaal kenbaar te maken aan de buitenwereld.

Nationaal Monument Kamp Vught heeft voor de ontwikkeling van de  theatermonoloog samenwerking gezocht met Stichting Droomproducties uit Breda. De stichting ontwikkelde in 2007 'Bent' van Martin Sherman over de vervolging van homoseksuelen in nazi-Duitsland, dat met succes in Vught werd opgevoerd. Bekijk hier foto's van de repetitie (foto's Jan van de Ven). Journalist Ad van Liempt zei na de première: 'Het was alsof de Klaartje uit 1943 voor me stond.'

Het script is geschreven door historicus, schrijfster en stadsdichter van Gouda: Klara Smeets (Woordenstudio). In 'Alles gaat aan flarden' deelt 'Klaartje' (Angie Cotrotsos) haar ervaringen en gevoelens met het publiek. Angie is toneelspeler bij o.a. De Boulevard All Stars in Breda. De regie is in handen van Reginald Kluijtmans, tevens historicus.

De ontwikkeling van deze productie is mogelijk dankzij bijdragen van de Provincie Noord-Brabant, het Hermes regionaal business netwerk en de Vriendenkring van Nationaal Monument Kamp Vught.

Locatie: JHM Auditorium, Nieuwe Amstelstraat 1.
Toegang: Gratis op vertoon van JHM entreebewijs, aanmelden bij de kassa.
Aanmelden verplicht: of E evenementen.

Vanaf 19 januari 2012 is de Nederlandse oorlogsspeelfilm 'Süskind' in de bioscoop te zien. Deze film vertelt het verhaal Walter Süskind (1906-1945), hoofd van het joodse personeel in de Hollandsche Schouwburg en de redding van kinderen uit de Crèche. De Hollandsche Schouwburg presenteert een tentoonstelling met uniek materiaal rondom zijn persoon, zoals familiefoto's en onlangs verworven objecten. Ook wordt een wandeling aangeboden langs belangrijke plekken in de buurt, waaronder het woonhuis van Süskind.

Op zondag 15 januari zond omroep HUMAN het profiel 'De duivelse dilemma's van Walter Süskind' uit. De uitzending is hier terug te bekijken.

Walter Süskind met zijn dochtertje Yvonne en een vriendinnetje op de Prinsengracht 51 in Amsterdam, na mei 1942. Collectie Herinneringscentrum Kamp Westerbork.

Walter Süskind (bovenste rij uiterst rechts) met familie, na mei 1942. Collectie Herinneringscentrum Kamp Westerbork.

Tot 1940 was de Hollandsche Schouwburg een populair theater in Amsterdam. In juli 1942 vorderden de nazi's de schouwburg als verzamelplaats voor deportatie van joden. Duizenden joden uit Amsterdam en omstreken moesten zich er melden of werden er onder dwang naartoe gebracht en wachtten vervolgens daar of in de tegenovergelegen Crèche op hun deportatie naar doorgangskamp Westerbork en verder naar de concentratie- en vernietigingskampen.

Walter Süskind werd in 1906 in Duitsland geboren. Süskind bezat de Nederlandse nationaliteit omdat zijn grootouders Nederlands waren. In 1938 werd hij in nazi-Duitsland ontslagen omdat hij joods was. Hij vertrok met zijn vrouw naar Nederland. Na de Duitse inval in Nederland verloor Süskind in 1942 zijn baan in Nederland vanwege zijn joodse achtergrond. Bovendien moest zijn gezin van Bergen op Zoom naar Amsterdam verhuizen. Toen in augustus 1942 de Hollandsche Schouwburg ging functioneren als verzamelplaats voor deportatie werd Süskind door de Joodsche Raad aangesteld als directeur. Hij was verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken in het gebouw en hoofd van het joodse personeel, bestaande uit onder andere dokters, verpleegsters, schoonmakers en een afdeling 'hulp aan vertrekkenden'. Hij sprak vloeiend Duits en kende de mentaliteit van de bezetter, zo kon hij het vertrouwen van de Duitse bewakers winnen. Met dit vertrouwen heeft Süskind vanuit zijn functie verzet kunnen plegen en was hij betrokken bij de ontsnapping van vele mensen uit de Hollandsche Schouwburg en de Crèche.

Exterieur Hollandsche Schouwburg, circa 1943. Collectie NIOD.

Groepsfoto van kinderen uit de crèche aan de Plantage Middenlaan, circa 1942. Collectie Joods Historisch Museum.

Recht tegenover de Hollandsche Schouwburg was de Crèche gevestigd. Vanaf oktober 1942 werden zowel joodse als niet-joodse kinderen gescheiden van hun ouders hier ondergebracht en verzorgt, in afwachting van hun deportatie. In januari 1943 legde Süskind contact met Joop Woortman, een niet-joodse verzetsman. Samen met Henriëtte Pimentel ontwikkelden zij ontsnappingsroutes voor kinderen uit de crèche.

Op 25 september 1943 werd Süskind gearresteerd op verdenking van illegaal werk. Drie dagen later mocht hij terug naar huis, maar in de nacht van 28 op 29 september werd de familie Süskind naar Westerbork gedeporteerd. Een jaar later volgde deportatie naar het concentratie- en vernietingskamp Auschwitz, waar zijn vrouw, dochter en moeder direct na aankomst zijn vermoord. Toen in 1944 de Russische troepen oprukten richting Berlijn en de concentratiekampen naderden, werd Süskind samen met duizenden overlevende gevangenen te voet naar het westen gestuurd. Walter Süskind overleed op 28 februari 1945 tijdens een dodenmars.

De Hollandsche Schouwburg is zeventig jaar na de deportaties een monument ter nagedachtenis aan de joodse slachtoffers van de naziterreur, een plek om stil te staan bij wat vernietigd is. Er wordt gewerkt aan een grootschalige vernieuwing om het gebouw om te vormen tot een volwaardig Sjoa-museum - een museum over de jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog - in Nederland. Lees hier meer over de vernieuwing van de Hollandsche Schouwburg.

De komst van vluchtelingen en migranten is iets van alle tijden en verrijkt voor een belangrijk deel onze maatschappij. Maar wie zijn er bij ons welkom? Hoe werden en worden vluchtelingen ontvangen en wat gebeurt er verder met hen? Vragen die steeds weer actueel zijn. Wij zullen deze vragen vanuit verschillende perspectieven belichten.

Sprekers:
Ruth Wallage-Binheim, vluchtelinge in de jaren '30
Frank van Haren, advocaat
Mirjam Tzafrir, VluchtelingenWerk Midden-Nederland
Jonge vluchtelingen en vrijwilligers

Ruth Wallage-Binheim vluchtte als joodse vrouw in de jaren '30 uit Nazi-Duitsland naar Nederland. Wanneer laat je huis en haard achter om te vluchten? Later is Ruth vanuit Nederland gedeporteerd en overleefde meerdere kampen. Na haar bevrijding keerde zij naar Nederland terug. Voelt zij zich hier nu thuis?

Frank van Haren werkt als advocaat met vluchtelingen. Hoe verloopt het contact met advocaten? Vluchtelingen moeten een advocaat kunnen vertrouwen maar kennen hem of haar nauwelijks. Hoe overbrug je deze kloof? Herkent hij iets in het verhaal van Ruth Wallage?

Mirjam Tzafrir begeleidt vluchtelingen o.a. op het gebied van opvang en juridische zaken. Zij zal stil staan bij de emoties die vluchtelingen doormaken als gevolg van hun onzekere situatie. Daarnaast zullen jonge gastsprekers uit eigen ervaring vertellen. Graag nodigen wij iedereen uit om deel te nemen aan de discussie. Er zullen ook vrijwilligers van ASF aanwezig zijn die met vluchtelingen werken.

Locatie: Hollandsche Schouwburg, Plantage Middenlaan 24
Aanmelden graag vóór 6 november:
ASF Nederland, E ASF of T (020) 6 842 723

De themamiddag wordt georganiseerd door Aktion Sühnezeichen Friedensdienste Nederland in samenwerking met de Hollandsche Schouwburg Amsterdam. De middag wordt financieel gesteund door: